Wet vereenvoudiging en modernisering bewijsrecht: de belangrijkste wijzigingen op een rij

Op 1 januari 2025 treedt de Wet vereenvoudiging en modernisering bewijsrecht in werking, die het bewijsrecht in civiele procedures aanzienlijk wijzigt. De belangrijkste wijzigingen op een rij.

• Vereenvoudiging bewijsverzameling

De meest opvallende verandering is de mogelijkheid om verschillende bewijsverrichtingen in één verzoek samen te voegen. Partijen kunnen bijvoorbeeld een getuigenverhoor combineren met een deskundigenonderzoek of inzage in documenten, wat het proces van bewijsverzameling aanzienlijk vereenvoudigt.

• Verduidelijking inzagerecht

Het recht op inzage in stukken die zich bij een andere partij bevinden, wordt verduidelijkt en uitgebreid. Het betreft een vervanging van het veel gebruikte exhibitierecht van art. 843a en b Rv. Het inzagerecht is ook van toepassing op moderne informatievormen zoals computerbestanden. Bovendien kunnen partijen inzage krijgen in informatie bij derden die geen partij zijn in het geschil.

• Actievere rol voor de rechter

De wet verankert de actieve rol van de rechter in het bespreken van feiten met partijen. Hij/zij krijgt de bevoegdheid om op eigen initiatief de grondslag van de vordering, het verzoek of het verweer te bespreken met partijen. Dit stelt de rechter in staat om te voorkomen dat bepaalde feiten onderbelicht blijven of verkeerd worden geïnterpreteerd.

• Bewijsbeslag en proces-verbaal van constateringen

De mogelijkheid om bewijsmateriaal veilig te stellen door beslag te laten leggen door een gerechtsdeurwaarder wordt nu wettelijk vastgelegd. Daarnaast wordt het mogelijk om een gerechtsdeurwaarder een objectieve beschrijving van een feitelijke toestand te laten opstellen in een proces-verbaal van constateringen, wat dwingend bewijs oplevert van de waarnemingen van de deurwaarder.

• Afschaffing beperkte bewijskracht partijgetuigenverklaring

De beperkte bewijskracht van een partijgetuigenverklaring wordt afgeschaft. Dit betekent dat de rechter vrij is in het waarderen van verklaringen die een partij als getuige aflegt, net zoals bij andere getuigenverklaringen.

• Inwerkingtreding en toepasbaarheid

De nieuwe regels gelden alleen voor gerechtelijke procedures die na 1 januari 2025 worden gestart of na die datum naar een hogere instantie gaan. Voor procedures die vóór deze datum zijn aangespannen, blijven de huidige regels van kracht tot het einde van de procedure bij die instantie.

Slot

Deze wetswijziging markeert een belangrijke modernisering van het Nederlandse bewijsrecht. Zij beoogt een verbetering van de waarheidsvinding en een versterking van de rol van de rechter.  De praktijk verwacht dat daarnaast het belang van informatie-en bewijsvergaring in de fase voorafgaand aan een procedure zal toenemen.