Van conflict naar oplossing: de enquête procedure

In onze praktijk staan wij regelmatig aandeelhouders, bestuurders of de vennootschap bij in een enquêteprocedure. Deze procedure biedt de mogelijkheid om onderzoek te laten doen naar het beleid van, en de gang zaken binnen, de onderneming. Het doel is doorgaans om de gezonde verhoudingen binnen de onderneming te herstellen.

1.  Wie is bevoegd tot het indienen van een verzoek?

De bevoegdheid tot het indienen van een enquêteverzoek is niet beperkt tot aandeelhouders. Ook de vennootschap zelf, certificaathouders, de raad van commissarissen, de ondernemingsraad en de curator in faillissement kunnen een verzoek indienen.

In de praktijk komt het merendeel van de verzoeken echter van aandeelhouders. Hun bevoegdheid is afhankelijk van wettelijke kapitaaldrempels en het geplaatst kapitaal van de vennootschap:

• in geval van een NV of een BV met een geplaatst kapitaal van maximaal € 22,5 miljoen: aandeelhouders die alleen of gezamenlijk ten minste 10% van de aandelen bezitten;
• in geval van een NV of een BV met een geplaatst kapitaal van meer dan € 22,5 miljoen: aandeelhouders die alleen of gezamenlijk ten minste 1% van de aandelen bezitten.

Belangrijk is dat aandeelhouders die aan deze drempels voldoen, hun bezwaren eerst schriftelijk kenbaar dienen te maken aan de vennootschap. Vervolgens dient een redelijke termijn in acht te worden genomen, zodat de rechtspersoon de gelegenheid heeft om op de bezwaren in te spelen. Het nalaten van deze stap kan leiden tot niet-ontvankelijkheid van het verzoek.

2.  Gefaseerd verloop

Een enquêteprocedure verloopt gefaseerd en onderscheidt twee fasen.

• Eerste fase: gegronde redenen?

De enquêteprocedure start met het indienen van een verzoekschrift. Daarna zal de Ondernemingskamer de vennootschap en de eventuele belanghebbende(n) de mogelijkheid bieden om een verweerschrift in te dienen. Na ontvangst van alle schriftelijke stukken volgt een mondelinge behandeling, waarbij partijen hun standpunten kunnen toelichten.

De Ondernemingskamer wijst een enquêteverzoek alleen toe als er “gegronde redenen zijn om aan een juist beleid of juiste gang van zaken te twijfelen”. Bij de beoordeling daarvan kunnen verschillende omstandigheden een rol spelen, zoals: de patstelling tussen aandeelhouders, een impasse in de besluitvorming, maar ook het niet verstrekken van inlichtingen door het bestuur of de verstrengeling van het privé-belang van een bestuurder met het belang van de vennootschap.

In de praktijk gaat het vaak om een samenstel van omstandigheden die in onderling verband bezien een gegronde reden oplevert. Toewijzing van het verzoek leidt tot een onderzoek naar het beleid en de gang van zaken binnen de onderneming.

De aangestelde onderzoekers hebben vergaande bevoegdheden. Zo zijn zij bevoegd tot inzage van de boeken en bescheiden en zijn de directie, commissarissen en het personeel verplicht om informatie te verschaffen aan deze onderzoekers.

In deze eerste fase kunnen voorlopige voorzieningen worden getroffen als de toestand van de rechtspersoon of het belang van het onderzoek dit vereist. Hierbij kan bijvoorbeeld gedacht worden aan een verbod om het stemrecht op de aandelen uit te oefenen, de schorsing van een bestuurder of het gedwongen overdragen van aandelen ten titel van beheer.

Deze eerste fase eindigt met het deponeren van het onderzoeksverslag door de onderzoeker.

• Tweede fase: wanbeleid?

Na deponering van het onderzoeksverslag start de tweede fase. Als het verslag wanbeleid aantoont, kunnen belanghebbenden de Ondernemingskamer binnen twee maanden verzoeken om maatregelen te nemen.

De Ondernemingskamer kan dan eindvoorzieningen treffen. Deze kunnen onder meer inhouden de schorsing of vernietiging van een besluit van een orgaan van de vennootschap of het ontslag van een bestuurder of commissaris van de rechtspersoon en de schorsing of ontslag van een bestuurder of commissaris.

3.  Davids Advocaten

De enquêteprocedure is een belangrijk instrument om een patstelling binnen een onderneming te doorbreken, of in te grijpen waar dat nodig is. Wij kennen de Ondernemingskamer als een pragmatisch en doelgericht gerecht die regelmatig ter zitting al de knoop doorhakt en daarmee een startschot geeft aan verbeterde verhoudingen.

Heeft u vragen over de enquêteprocedure? Neem dan vooral contact op met Davids Advocaten voor een (vrijblijvend) gesprek.