De WHOA: ook voor de MKB’er

Een Zuidas-feestje zou het worden, zo was circa 4,5 jaar geleden de verwachting. De Wet Homologatie Onderhands Akkoord (WHOA) zou vooral een herstructureringsinstrument worden voor ondernemingen met enige omvang, private equity en banken. Sinds de invoering is dan ook regelmatig de vraag gesteld of deze initiële verwachting is uitgekomen, of dat ook de kleine (MKB-)ondernemer gebaat kan zijn bij de invoering van de WHOA. In dit artikel bespreek ik of de WHOA ook voor kleinere ondernemingen een zinvol instrument is.

• Waarom de WHOA niet geschikt zou zijn voor de MKB’er

Het Wetenschappelijk Onderzoek- en Datacentrum (WODC) heeft begin 2024 een evaluatierapport gepubliceerd met betrekking tot de eerste jaren van de WHOA. Hieruit is naar voren gekomen dat de WHOA weliswaar in de praktijk wordt ingezet bij MKB-ondernemingen, maar dat er een aantal knelpunten zijn. Met name de hoge kosten – bestaande uit adviseurskosten en griffierechten – zouden een obstakel vormen. Ook het overtuigen van de schuldeisers kost tijd en daarnaast bestaat er onzekerheid over de duur en het verloop van het proces.  

Andere bronnen stellen dat de WHOA ook nog niet altijd wordt benut door de MKB’er vanwege onbekendheid met de mogelijkheden. De wet zou te technisch zijn en het traject te gecompliceerd.

• Waarom de WHOA (ook) geschikt is voor de MKB’er

Of het nu een grote multinational of een kleine(re) onderneming betreft: de WHOA kan  een effectief instrument zijn voor allerlei soorten ondernemingen die kampen met een hoge schuldenlast, wanneer ze in de kern levensvatbaar zijn. Hoge (belasting)schulden of een belastende financieringsstructuur kunnen namelijk door middel van de WHOA worden gesaneerd, waarna de onderneming (financieel) gezond voort kan worden gezet. Op deze manier kan een faillissement worden voorkomen: uit een recent jaarverslag over 2024 van de WHOA-pool (rechters die WHOA-zaken behandelen) blijkt namelijk dat 90% van de ondernemingen die een succesvol WHOA-traject doorliepen, niet failliet is gegaan. Hierdoor wordt waarde behouden voor alle belanghebbenden bij een onderneming, waaronder bijvoorbeeld leveranciers en werknemers.

Bij een WHOA-herstructurering behoudt de MKB-ondernemer de regie over het bedrijf, waarbij de operatie kan doordraaien. Het is daarbij zo dat aflossing van de schulden tijdens de voorbereiding van het saneringsakkoord in veel gevallen tijdelijk worden stilgezet. Daarnaast biedt de WHOA voorzieningen om faillissementsaanvragen te pareren en bezwarende overeenkomsten te beëindigen.

Deze voordelen zijn niet alleen van belang voor grote bedrijven, maar juist ook voor de MKB-onderneming. In beginsel maakt de grootte van een onderneming niet uit, iedere onderneming kan immers gebaat zijn bij het verkleinen van haar schuldenlast.

• Hoe zit het met de kosten?

Hoewel de WHOA-procedure veel voordelen kent, blijkt uit de praktijk dat de kosten van een WHOA-traject vaak een groot obstakel vormen. Dit wordt ook uitgelicht in het WODC-rapport, waarin wordt opgemerkt dat de kosten voor een WHOA-traject flink kunnen oplopen. Daarbij kan gedacht worden aan kosten voor adviseurs (advocaten, accountants, fiscalisten), kosten voor het uitvoeren van financiële waarderingen, het griffierecht voor een procedure en eventuele kosten voor een herstructureringsdeskundige of observator.

In het WODC-rapport worden enkele aanbevelingen naar voren gebracht om de kosten te drukken. Eén daarvan is per 1 juli 2025 al doorgevoerd: vanaf die datum is het griffierecht verlaagd om de WHOA-procedure bij de rechter toegankelijker te maken. Voor natuurlijke personen die een onderneming drijven betekent dit een verlaging van € 2.723 naar € 331. Voor rechtspersonen daalt het tarief van € 6.861 naar € 714, zie hierover een eerdere blog. Andere door het WODC voorgestelde maatregelen zoals het reduceren van kosten voor de informatievoorziening en het uitbreiden van de regeling rond het TOA-krediet, hebben nog geen opvolging gekregen.

Uit de praktijk volgt dat er andere manieren zijn om de kosten te beperken. Een WHOA-procedure kan bijvoorbeeld worden gebruikt als pressiemiddel of ‘stok achter de deur’ om tot een eenstemmig (100%) akkoord te komen. Door hierop in te zetten, kan de procedure bij de rechtbank, en bijbehorende kosten, worden voorkomen. In de WHOA-trajecten waar Davids Advocaten een onderneming bijstaat, wordt daarom in beginsel naar een dergelijk 100%-akkoord gestreefd en worden handvatten geboden om een dergelijk akkoord te bewerkstelligen.

Daarnaast merken we dat schuldeisers, verhuurders en andere belanghebbenden steeds bekender raken met het WHOA-traject. Andere belanghebbenden, zoals de Belastingdienst en banken, worden voorspelbaarder. Daar komt bij dat de jurisprudentie zich doorontwikkelt en de doorlooptijden van de WHOA-procedure korter worden (zie het jaarverslag 2024 van de WHOA-pool). Ieder van deze omstandigheden dragen bij aan een efficiëntere (en minder kostbare) aanpak van een WHOA-traject.

Of een WHOA-traject geschikt is voor een MKB-onderneming, hangt ook in belangrijke mate af van de onderneming zelf: hoe hoog is de totale te saneren schuldenlast, zijn er mogelijkheden om (aanvullende) financiering te verkrijgen, is de administratie op orde en kan de onderneming delen van het WHOA-traject zelfstandig voorbereiden?

Davids Advocaten werkt met een juridische quick scan waardoor we op efficiënte wijze de mogelijkheden voor een WHOA-traject voor uw onderneming onder de loep nemen. Ook zetten we in op automatisering, waardoor de drempel naar de WHOA voor MKB-ondernemingen zoveel mogelijk wordt verlaagd.

• Conclusie

Kortom, hoewel een WHOA-traject gemiddeld genomen voor grote ondernemingen aantrekkelijker is dan voor kleine, verdient dit beeld enige nuancering. De voordelen van een sanering middels de WHOA gelden evident ook voor de MKB-onderneming. De nadelen, die met name bestaan uit hoge kosten, kunnen worden beperkt. Uiteraard afhankelijk van de casus. Bent u benieuwd of uw onderneming geschikt is voor een WHOA-traject? Neem gerust contact op voor een (vrijblijvend) gesprek.